|
HOE LEERT EEN MENS?
ZO SENSATIONEEL WERKT JE BREIN!
In de
wetenschap is veel meer ontdekt over hoe een mens, een kind, iets ontdekt,
onthoudt en toepast.
Kortom: hoe een mens eigenlijk leert. Hoe gaat dat nou in een hoofd? Hoe
leer je in die hersenen? In dat Brein?
Hieronder een
kort overzicht van inzichten, gebaseerd op bevindingen verzameld door Gordon
Dryden en Jeannette Vos in "The learning Revolution".
Bedenk daarbij dat de
geschiedenis leert dat kennis 20-30 jaar voorloopt op de
algemene toepassing ervan.
Bedenk verder dat kind nieuwsgierig is en dat de wil om te leren een
ingeboren eigenschap is. Hoe voorzichtig moet je zijn met 'afleren'?
Hoe kun je erop vertrouwen dat elk kind goed terechtkomt? Kan dit kind een
waardevolle bijdrage aan de samenleving zal leveren wanneer je haarhem zelf
laat aangeven waarheen hijzij opgeleid wil worden? Hoeveel vertrouwen hebben
we eigenlijk in onze kinderen?
In dit artikel
wordt het gebruik van het woord "hersenen" vermeden.
Zo wordt linkerhersenhelft veranderd in linkerbreinhelft,
heten de kleine hersenen vanaf nu het kleine brein
en zijn hersencellen nu breincellen.
Het
Magische Brein,
revolutie in het leerproces
Dr. Jeannette Vos en Gordon
Dryden "The Learning Revolution"
10 belangrijke bevindingen
rondom Het Magische Brein
INHOUD
-
Muziek en beweging
stimuleren het brein en veroorzaken een krachtige verandering in de
toestand van je wezen.
-
We
kunnen de
twee kanten van het brein zodanig stimuleren dat ze samenwerken
in harmonie en eendracht. Die twee kanten van je brein zijn: je
linkerhelft, het zgn. academische of analytische brein, en je
rechterhelft, het zgn. creatieve of wereldomvattende brein.
-
Het brein bestaat uit
4 verschillende onderdelen:
een instinctief brein, een evenwichtsbrein een emotioneel brein
en de "denkende" cortex.
-
We bezitten allemaal talenten.
-
Het brein is regeneratief,
d.w.z. het kan zichzelf herstellen en verbeteren in geval van
slijtage, beschadigingen en onderontwikkelde delen.
-
We bezitten meer dan 1 intelligentie.
-
Jongens en meisjes leren op een
verschillende manier.
-
We bezitten en gebruiken
verscheidene manieren (stijlen) om te
leren en te denken.
-
Het brein werkt op basis van
minimaal 4 aparte golflengten.
-
De eerste kinderjaren zijn voor de
ontwikkeling van het brein uitermate belangrijk.
1.
Muziek en beweging
stimuleren het brein en
veroorzaken een krachtige verandering in de toestand van je wezen.
Muziek stimuleert alle delen
van het brein. Bewegingen zoals ronddraaien om je as en huppelen maken
je brein evenwichtig, laten de verscheidene onderdelen van je brein
samenwerken en stimuleren de uitbreiding van nieuwe neuronen en
dendrieten.
Muziek en beweging scheppen
energie in het lichaam en het brein. Of anders gezegd, als we niet
genoeg bewegen, wurgen we de cellen van ons lichaam en krijgen we zo
hooguit 1/5 deel van ons mogelijke kracht.
Muziek laat je bewegen! Het
vermindert stress, verlicht angstige gevoelens, vermeerdert en verhoogt
je energie en verbetert je geheugen. Muziek maakt mensen intelligenter!
Volgens Dr. Ivan Barzakoe, de bedenker van "Optimal
Learning", kan muziek in de klas of je
werkruimte emotie toevoegen en iedereen tot prestaties en presentaties
aanzetten met minder inspanning en meer plezier.
Terug naar INHOUD
2.
We
kunnen de twee kanten van het brein zodanig stimuleren
dat ze samenwerken in harmonie en eendracht.
Die twee kanten van je brein zijn:
je linkerhelft, het zgn. academische of analytische brein,
en je rechterhelft, het zgn creatieve of wereldomvattende brein.
Ons rechterbrein regeert
over de linkerzijde van ons lichaam. Grofweg gezegd kun je stellen dat
ons rechterbrein zich bezighoudt met ritme, muziek, beelden, dagdromen,
de zogenaamde creatieve activiteiten.
Ons linkerbrein regeert over
de rechterzijde. Grofweg gezegd kun je stellen dat ons linkerbrein zich
bezighoudt met logica, woorden, rekenen en volgordes, de zogenaamde
academische leerprocessen.

In de
bovenstaande beeld zie je het brein midden-doorgesneden,
vanaf links gezien.
Tussen ons rechter en
linkerbrein (ook wel de twee hemispheren genoemd) is een kleine brug,
het zgn Corpus Callosum (BLAUW).
Stel je deze brug voor als een telefooncentrale, waardoorheen elke
seconde miljoenen berichten over en weer gaan, van links naar rechts en
weer terug. Elke seconde wordt door deze telefooncentrale geregeld dat
ons linkerbrein en rechterbrein hun bevindingen uitwisselen. Met andere
woorden: het brengt de binnenkomende signalen met elkaar in balans en
koppelt de abstracte alomvattende binnenkomende boodschappen aan een
duidelijke logische boodschap naar buiten toe.
Je kunt leren om die twee
helften van je brein goed te laten samenwerken. Muziek en beweging is
daarvoor het meest geschikt. Volgens Carla Hanaford is vooral het
bewegen met lichaamsdelen waarbij de links-rechts-symmetrielijn van je
lijf overgestoken wordt daar heel goed voor.
Bijvoorbeeld:
maak,
zonder werkelijk aan te raken, een langzaam en soepel roterende beweging
met je rechterhand boven de linkerkant van je borst, en met je
linkerhand over de rechterkant.
Terug naar INHOUD
3.
Het brein bestaat uit 4
verschillende onderdelen:
een instinctief brein
(BRUIN),
een evenwichtsbrein
(GROEN),
een emotioneel brein
(ROOD)
en de "denkende" cortex
(GEEL).

Ons brein bestaat behalve
uit een linker- en rechterhelft uit vier "aparte"
delen met elk een specifieke functie:
de
hersenstam (BRUIN),
het instinctieve brein controleert eenvoudige maar belangrijke
functies als ademhaling, hartslagritmes en natuurlijke instincten.
het
cerebellum, het kleine brein, (GROEN)
is verantwoordelijk voor de coördinatie, het
evenwicht en het geheugen in de spieren. Het is in staat neuronen
te laten groeien. Dat betekent dat we heel gemakkelijk kunnen leren door
te bewegen. Het cerebellum wordt gestimuleerd en geactiveerd door te
spreken en door het horen van de harmonie in muziek.
het
limbische brein (ROOD)
herbergt het emotionele en sexcentrum van het Brein en is nauw
verbonden met die hersenonderdelen die te maken hebben met het geheugen:
we herinneren ons de zaken hier beter wanneer we emotioneel betrokken
waren, bijv bij de eerste verkering.
het
tweezijdige cerebrum (GEEL)
en diens cortex reageren op onze zintuigen. Dit brein is specifiek voor
de menselijke soort en wordt ook wel het
denkende brein genoemd.
Het Corpus Callosum is
BLAUW
gekleurd.
Terug naar INHOUD
4.
We bezitten allemaal
talenten.
Ons gehele brein is niet
veel groter dan een flinke grapefruit. Je kunt het makkelijk in
één hand houden.
Het weegt ongeveer 1,5 kg. En tegelijkertijd is het 1000 keer krachtiger
dan de krachtigste moderne computer ter wereld!
Volgens Ronald Kotulak heeft
een fruitvliegje 100.000 actieve breincellen. Een muis heeft er
5.000.000. Een aap 10.000.000. Ieder mens heeft maar liefst
1.000.000.000.000.000.000 (1 triljoen) breincellen.
Plus, vanaf de geboorte, 100 biljoen (100.000.000.000.000) actieve
neuronen en 900 biljoen (900.000.000.000.000) andere cellen. En
onthoud dat elke cel de mogelijkheid heeft om 20.000 verbindingen te
hebben of te maken met andere onderdelen van het lichaam! Met andere
woorden: elk neuron kan ontspruiten en uitgroeien tot een "boom" met
20.000 vertakkingen. Al die verbindingen zijn bruggen voor miljoenen
elektrische en chemische boodschappen per seconde, over en weer. Dit
betekent dat mensen kunnen blijven leren, ook na inzinkingen en
ongelukken, zolang ze maar leven en hun brein goed verzorgen en trainen.
Het is absoluut mogelijk dat
kinderen die op jonge leeftijd gekenmerkt worden
als geestelijk of performaal onderontwikkeld,
uitgroeien tot bijzonder begaafde mensen.
De geschiedenis geeft ons hoop: zowel Leonardo da Vinci als
Auguste Rodin, Frederich Nietzsche, Hans Christian Anderson, Thomas
Edison, Helen Keller, Anne Sullivan en Albert Einstein waren unieke
mensen, ieder begaafd op hun eigen onnavolgbare wijze, maar allen als
kind uitgemaakt voor achterlijk, zwakbegaafd of een ander woord dat
mislukking moest beschrijven.
Terug naar INHOUD
5.
Het brein is
regeneratief,
d.w.z. het kan zichzelf herstellen en verbeteren in geval van
slijtage, beschadigingen en onderontwikkelde delen.
Een aantal uren nadat een
zaadcel een eicel bevrucht heeft, ontstaan er breincellen uit de
oercellen.
Die breincellen groeien en beginnen nieuwe verbindingen te vormen.
Intelligentie is niet een vaststaand iets. Het kan groeien en groeien en
groeien, je hele leven lang. Of nog leuker: we laten het groeien.
Volgens Dr. Candice Pert is
het brein niet alleen gelegen in je hoofd. Zij stelt op grond van
onderzoek dat je het hele lichaam kan zien als het onbewuste brein,.
Spiercellen bijvoorbeeld hebben hun eigen geheugen en intelligentie.
Pert stelt dat je lichaam (body and mind) als een geheel samenwerkt om
de indrukken van buitenaf en binnenuit te filteren, te sorteren, te
leren en zich te herinneren.
Onze uitdaging bestaat
uit het volgende: hoe werkt het brein nu precies en hoe kunnen we
het constant repareren en nieuw leven inblazen? Eén
ding is zeker: voor je brein geldt hetzelfde als voor je spieren. Als je
die spieren niet gebruikt, verslappen ze. Als je ze niet gebruikt, gaat
de kwaliteit van miljoenen verbindingen achteruit of die verbindingen
verdwijnen. Je kunt je brein dus trainen, net als spieren.
Dus hoe kunnen we het efficiënt
trainen, zodat we "meer brein" krijgen?
Dat kan door:
-
te denken.
-
door te bewegen. Speciaal
door oefeningen waarbij je ledematen de symmetrielijn van je lichaam
overschrijden.
-
ons brein het juiste voedsel
te geven. Ons brein gebruikt 20% van de energie die halen uit voedsel.
Belangrijk is meer kalium- dan natriumzouten binnen te krijgen. Visolie
is een geweldige voedzame bron voor je brein.
-
ons brein heeft zuurstof
nodig. Ook hier zorgt (meer) beweging voor een betere doorbloeding en
daardoor voor voldoende zuurstof voor de breincellen.
-
veel water te drinken dat
nodig is als geleider, als transporteur van elektrisch-chemische
prikkels en boodschappen.
-
door goed te rusten.Ons
brein leert zelfs tijdens het slapen, vooral tijdens de REM-slaap (REM=Rapid
Eye Movement).
-
door een speels gebruik van
al onze zintuigen. Volgens Robert Rivlin en Karen Gravelle hebben we 17
zintuigen. Maar de meest gebruikte zijn het visuele zintuig (kijken),
het auditieve zintuig (horen), het kinesthetische (lichamelijke
gewaarwording) zintuig, het smaakzintuig en het tastzintuig.
-
door om je as te draaien!
Door deze oefening, dit spel, stimuleren we de vestibulaire gebied van
het brein.
-
NIEUWTJE: het brein creëert
nieuwe neuro-wegen elke keer wanneer er ook maar informatie binnenkomt
door de zintuigen.
-
de hart-brein-verbinding.
Volgens de HeartMath Institute in Colarado en the Stanford University
gaat informatie eerst naar het hart voordat het naar het brein gaat.
-
Als de ritmes van het hart
soepel en flexibel zijn, beginnen tal van processen zich af te spelen in
de zenuwen en biochemische huishouding., waardoor elk orgaan van het
lichaam wordt beïnvloed:
1. Het brein gaat beter werken.
2. het zenuwstelsel wordt evenwichtiger.
3. de bloeddruk wordt verlaagd.
4. stress-verlagende hormonen worden aangemaakt
5. de immuniteit wordt verhoogd.
-
het vermogen van het brein
om te compenseren. Als een deel van het brein beschadigd is of
onderontwikkeld, kunnen andere delen van het brein leren om de
ontbrekende of haperende functies op te vangen. Dat geldt vooral voor
breinen in kinderen onder de zeven jaar. Met het ouder worden wordt het
compensatievermogen minder.
Terug naar INHOUD
6.
We bezitten meer dan 1
intelligentie.
Bij de traditionele IQ-test
wordt de rekenkundige en taalkundige vaardigheid gemeten en uitgedrukt
in een getal. Volgens de Harvard-psycholoog Howard Gardner hebben de
volgende intelligenties:
-
de taalkundige intelligentie
-
de logisch-rekenkundige
intelligentie
-
de muzikale intelligentie
-
de ruimtelijke intelligentie
-
de visuele intelligentie
-
de lichaam-kinesthetische (gevoels-)
intelligentie
-
de interpersoonlijke
intelligentie
-
de intrapersoonlijke
intelligentie
-
de naturalistische
intelligentie
Daarbij horen volgens andere
bronnen ook nog:
-
de inventieve intelligentie
-
de emotionele intelligentie
(Daniel Goleman)
-
de hartintelligentie (HeartMath
Institute)
-
de maagintelligentie (het
tweede brein)
Dus kijk maar welke
intelligentie je bij jezelf herkent. Misschien heb je er een paar.
Samenwerken met mensen die weer een andere combinatie hebben kan de
samenstelling en samenwerking van je eigen unieke pakket gunstig beïnvloeden.
Terug naar INHOUD
7.
Jongens en meisjes leren op
een verschillende manier.
Jongens
= J
Meisjes
= M
-
het
totale J-brein is 10% groter
dan het M-brein. Bij M
is het Corpus Callosum
is beduidend groter
dan bij J (vandaar dat M
meer ingewikkelde taken tegelijkertijd kan voltooien).
-
ruimtelijke vaardigheden
bevinden zich bij J in de rechter hemisfeer,
bij M in beide helften.
J functioneert beter in ruimtelijke taken.
-
95% van hyperactieve
kinderen zijn J.
-
M hebben taalkundige
vaardigheden in beide hemisferen, J alleen in
de linker.
-
M kunnen beter gezichten
lezen en gevoelens ontdekken dan J.
-
M praten eerder, hebben een
groter vocabulaire (taal-woordenschat),
lezen beter en hebben fijnere motorische vaardigheden.
-
J hebben een beter
gehoorgeheugen, zijn beter in 3-D denken, neigen meer tot ontdekken.
-
J hebben meer problemen met
lezen dan M, tenzij je J boeken geeft die hun interesse wekt
(waar een wil is, is een weg!).
-
J doen er langer over om een
antwoord te te formuleren dan M.
-
meer J dan M worden geboren
met een agressief temperament.
-
M-studenten
controleren de klassengesprekken door meer vragen te stellen en meer
vragen te beantwoorden.
-
J hebben een natuurlijke
behoefte aan ruimte in het gebied waar ze werken.
-
er zijn structurele,
culturele en functionele verschillen in de breinen van J en M.
-
het brein van M is eerder
volgroeid dan dat van J.
Aanbevolen Cognitieve
Strategieën voor docenten door Linda
Karges-Bone:
meisjes
-
reageren op persoonlijke
zaken
-
verwerken boodschappen via
praten en gehoor
-
zijn liever populair dan
winnaar
-
onthouden
"landmarks" ("mijlpalen")
-
lossen rekenkundige vragen
als was het een verhaaltje
-
gebruiken rolmodellen om
ideeën op te doen en evenwicht te vinden in
hun werk en hun
familie
jongens
-
reageren op voorwerpen
-
verwerken boodschappen
visueel
-
willen de eerste en de beste
zijn
-
onthouden afstanden en
richtingen
-
lossen
rekenkundige vragen op als uitdaging
-
gebruiken rolmodellen om
goed te
socialiseren, en om tijd en energie te ordenen
Terug naar INHOUD
8.
We bezitten en gebruiken
verscheidene manieren (stijlen) om te leren en te denken.
Leerstijlen.
Perceptiestijlen. Denkstijlen.
Belangrijk: zoals je vingerafdruk uniek is
voor ieder mens, zo is ook je stijl van leren, waarnemen en denken
uniek.
Leerstijlen
Ken en Rita Dunn: 5
hoofdkenmerken van elke leerstijl:
-
Elk
mens heeft een leerstijl en elk mens heeft krachten.
-
Elke stijl is zo individueel
en uniek als je handtekening.
-
Geen enkele leerstijl is
beter of slechter dan welke andere dan ook.
-
In elke
categorie van mensen (bijv.cultureel,
academisch, man-/vrouw-) komen alle
leerstijlen voor.
-
Binnen elke cultuur,
socio-economische klasse en in elk klaslokaal bestaan evenzoveel
verschillen als tussen categorieën.
Perceptiestijlen
Perceptie-stijlen: innemen,
verwerken (combineren en filteren) en uitdrukken.
Hoe herken je een
perceptie-type? Let op: dit is vooral duidelijk in lichte
stress-situaties.
-
De visuele leerling, zit
rechtop en volgt de docent met zijn/haar ogen.
-
De auditieve leerling,
herhaalt in zichzelf vaak woorden van de docent of knikt het hoofd vaak
na gesproken informatie. De auditieve leerling speelt de cassette in
haar/zijn hoofd af wanneer zij/hij probeert de informatie overzichtelijk
(haha) begrijpbaar te maken en staart daarbij vaak de ruimte in.
-
De lichamelijk
gewaarwordende leerling zit vaak in elkaar gezakt, onderuit.
-
De tastende (tactual)
leerling houdt van spelen met voorwerpen (friemelen, peuteren, rommelen)
terwijl hij luistert.
Volgens Michael Grinder is
hebben vooral leerlingen met auditieve en kinesthetische leerstijlen het
moeilijk in het onderwijs op scholen. Voor een goede school en een
adequate manier van lesgeven moet je van elke leerling uitvinden en
weten hoe hij of zij optimaal info opneemt.
Denkstijlen
(volgens
Antony Gregorc en John LeTellier):
-
concrete sequential
thinkers: gebaseerd op realiteit. Verwerken info in een geordende,
logische stap-voor-stap, lijnrechte manier
-
concrete random thinkers:
zijn experimentele denkers. Gebaseerd op de realiteit. Benaderen
de zaken met een instelling van testen, uitproberen, vallen en opstaan.
Maken hierdoor vaak intuïtieve sprongen die
noodzakelijk zijn voor creatief denken. Zoeken naar alternatieven, doen
dingen op hun eigengereide manier.
-
abstract
random thinkers: organiseren info door reflectie (overpeinzen), en
bloeien op in ongestructureerde, mens-georiënteerde
omgevingen. De werkelijke wereld voor deze denkers is die van voelen en
emoties. Ze onthouden zaken het best door ze te koppelen aan een
persoonlijke ervaring.
-
abstract
sequential thinkers: houden van de wereld van theorieën
en abstracte gedachten. Ze houden van concepten en het analyseren van
info. Grote filosofen en onderzoekers/wetenschappers. Hun denkprocessen
zijn logisch, rationeel en intellectueel.
Extreem vergaand in detail.
Terug naar INHOUD
9.
Het brein werkt op basis van
minimaal 4 aparte golflengten.
NB: Electro-encephalogram (EEG)
is mogelijk omdat duizenden zenuwen met dezelfde vibratie een groot
electro-magnetisch veld (d.w.z. een elektrische stroom), een golf
veroorzaken die je kunt meten met een elektrode op de hoofdhuid.
Beta is de bewuste
staat.
Alpha, Theta en Delta is de onderbewuste staat.
(Stel je voor: een kopje thee. De rand van het kopje is het Beta-deel
van The Mind. De rest van het kopje is het onderbewuste deel van Alpha,
Theta en Delta.)
Dat betekent: alles, maar
dan ook echt alles komt binnen, bewust of onderbewust. De informatie die
we opnemen is tegelijkertijd verbaal en non-verbaal. Elke beweging, elke
kleur, elke ruimte, elke begrenzing, alle lichaamstaal komt binnen!!!
Waar wij ons uiteindelijk
van bewust zijn, wat we zogenaamd denken, is niet anders dan het
resultaat van heel veel filteren en combineren van alle bewust en
onbewust ontvangen boodschappen. Een sensitief persoon is dus niet
iemand die verschrikkelijk veel opvangt,
want dat doet in feite elk mens.
Nee, we noemen iemand sensitief die minder
filtert dan de meeste mensen en zich meer
bewust is van diverse impressies
tegelijkertijd. Een sensitief mens heeft daarom ook veel meer
tijd nodig om de info te verwerken en te verteren.
-
Alpha is de ideale
leerstaat en de staat van ontspannen alertheid. De cadans van
Barokmuziek komt sterk overeen met de golflengte van deze staat en deze
muziek beluisteren tijdens het innemen van informatie laat je veel
gemakkelijker leren.
-
Theta is de meest
creatieve staat en de golflengte van hypnose.
-
Delta is de
golflengte van de slaaptoestand.
We leren in al deze
toestanden, zelfs tijdens de slaap.
We leren meer in het
onderbewuste dan in het bewuste.
Terug naar INHOUD
10.
De eerste kinderjaren
zijn voor de ontwikkeling van het brein
uitermate belangrijk.
De eerste levensjaren van
een mens zijn voor de breinontwikkeling het meest bepalend.
Het optreden van
specifieke hersengolven is ook gerelateerd aan leeftijd:
-
van 0-3 jaar bevindt een
mensenbrein zich in een natuurlijke Delta-staat. Als je je iets uit
deze tijd herinnert, dan was het ongetwijfeld ten gevolge van intense
emotionele toestanden.
-
van 4-8 jaar bevindt een
mensenbrein zich in een natuurlijke Theta-staat, de fantasie-leeftijd.
In deze fase kan een kind werkelijkheid en fantasie gemakkelijk door
elkaar halen.
-
van
8-12 jaar bevindt een mensenbrein zich in een natuurlijke Alpha-staat.
Als het kind niet gestresst is, is dit de optimale leeftijd om veel te
leren.
Met deze bevindingen en
gegevens kun je ook weer spelen! Neem nou
Georgi Lozanov, de "vader" van het "versnelde" leren. Door zijn
inbreng van een speelse "kinderlijke" sfeer in een taalklas met
volwassen leerlingen leerde deze groep vele malen sneller een taal lezen
en schrijven dan tot dan toe in "normale" omstandigheden voor mogelijk
werd gehouden.
Colin Rose
doceerde in een klas een twee
jaar durende taalcursus Frans in slechts
8 weken, met behulp van diens
Accelerated Learning Program! De sfeer in klas
werd gezet door het combineren van muziek en tekst, het prikkelen van zo
veel mogelijk zintuigen door middel van drama
en beelden.
50% van de leerwegen in
het Brein zijn gevormd wanneer het kind 4 jaar is.
80% van de leerwegen in
het Brein zijn gevormd wanneer het kind 8 jaar oud is.
Dit alles duidt op het
volgende:
-
Fun is belangrijk om te
leren, ontspannen zijn.
-
Bewegen is noodzakelijk en
helpt op alle fronten mee.
Terug naar INHOUD
Meer directe info over Jeannette Vos en haar werk:
learning-revolution.com
Leer meer over het samenspel van breinontwikkeling en de diverse
vaardigheden in een groeiend kind van 0 tot 3 jaar,
het goed leesbare en indrukwekkende topwerk van Ewald Vervaet:
GROEIENDERWIJS
Psychologie van 0 tot 3
Bij bol.com kun je dit boek
kopen.
Klik hieronder:

Groeienderwijs Ewald Vervaet
|